“फक्त वृद्ध कलावंतांसाठी वृद्धाश्रम उभारण्याचे स्वप्न…!”

If you had a million dollars to give away, who would you give it to?

Sometimes, we don’t just dream of things beyond our reach, but also make efforts to turn them into reality. Since these dreams are beyond our capacity, we often seek help from others, wondering if anyone would lend a hand. However, it’s rare for someone to be readily willing to offer the help we need. At such times, a thought, much like a child’s, crosses our mind, “If only I had millions of rupees, I would definitely spend it on this cause.”

• I’ve sat down to write on the topic of generosity around midnight, and I’ve received some deeply saddening news. Ratan Tata, one of the kindest and most revered industrialists in India, has passed away. During the COVID pandemic, the world witnessed his generosity, as he offered help to every sector with an open hand. He is regarded as a new standard of philanthropy.
• During the pandemic, the lockdown had brought all activities to a standstill. There was an atmosphere of fear and uncertainty, with the constant threat of death looming. Many daily wage earners, whose livelihood depended on working every day, began to starve within a few days. The government was providing aid at various levels, but due to the system being overwhelmed, that help often didn’t reach those in need on time.
• Even though people wanted to help, curfews and restrictions prevented anyone from stepping outside. Volunteers, even when risking their lives to provide help, were falling prey to the virus. This made it even more difficult to deliver aid. In such uncertain times, people began focusing on helping their immediate surroundings, assisting their acquaintances. From taking people to hospitals to providing two meals a day, everyone was contributing in whatever way they could.
• Being actively involved in the Marathi amateur theater scene, I was connected with many artists. Naturally, being in journalism, struggling artists expected some support from me. I earnestly tried to seek help from generous individuals for my fellow artists. Thanks to my connections with businessmen, industrialists, and politicians through journalism, I was able to secure aid and reach out to them.
• At that time, I came face to face with a harsh reality. Many artists, who show us the wealth of their creativity and talent on stage, often lead a life of poverty in reality. Especially in old age, when they stop getting work, they face starvation. There are many examples of such artists, who have spent their lives entertaining others, now suffering from extreme hardship.
• There should be an old-age home for such elderly artists to prevent them from facing such struggles. If I ever come into a large sum of money, I would certainly use it to establish such a home. However, this isn’t something I can do alone. A team of like-minded friends will be needed for this. But this is an effort I intend to pursue in the future.

काही वेळेस आपण फक्त आवाक्याबाहेरील स्वप्न नुसतं पहातच नसतो तर प्रत्यक्षात ते साकारण्यासाठी काही प्रयत्न देखील करायला लागतो. अर्थात आपल्याच आवाक्या बाहेरील असल्याने इतरांकडून काही मदत मिळेल का ? याची चाचपणी करतो. आपल्याला हवी असणारी मदत करायला कुणीही लवकर तयार होत नसते. अशावेळी आपल्या मनात लहान मुलांसारखा एक विचार नक्की येतो,”माझ्याजवळ जर लाखो रुपये असते तर नक्कीच मी या कामासाठी खर्च केले असते.

• दातृत्वाच्या विषयावर मध्यरात्रीच्या सुमारास लिहायला बसलोय आणि एक अतिशय उदास करून टाकणारी बातमी मिळालीय. भारतीय उद्योग जगतातील सर्वात दयाळू आणि साऱ्या भारतीयांचे आदर्श ठरलेले उद्योगपती रतन टाटा यांचे निधन झाले आहे. कोविड महामारीच्या काळात त्यांनी सर्वच स्तरावर मुक्तहस्ते केलेली मदत सर्व जगाने पाहिली आहे. दानशूरतेचे एक नवे आदर्श उदाहरण म्हणून त्यांच्याकडे पाहिले जाते.
• कोरोनाकाळात लॉक डाऊनमुळे सर्व व्यवहार ठप्प झाले होते. सगळीकडेच मृत्यूचे भय आणि अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झालेले होते. काम बंद असल्याने हातावर पोट असणाऱ्यांची काही दिवसातच उपासमार सुरू झाली होती. सरकारकडून वेगवेगळ्या स्तरावर मदत दिली जात होती. मात्र यंत्रणाच कोलमडलेली असल्याने ती मदत वेळेवर गरजू पर्यंत पोहचत नव्हती.
• विशेष म्हणजे मदत करण्याची इच्छा असली तरी प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून संचारबंदी असल्याने कुणालाच बाहेर पडता येत नव्हते. स्वयंसेवक स्वतःचा जीव धोक्यात घालून मदतीचा प्रयत्न करत असाल तरी कोरोनाबाधित होत होते. त्यामुळे मदत पोहोचविण्यासाठी देखील अडचणी निर्माण होत होत्या. अश्या अनिश्चीततेच्या वातावरणात आपल्या परिसरात आपणच मदत करण्याचे धोरण राबवित प्रत्येकजण आपल्या परिचितांना मदत करण्यासाठी धडपडत होता. अगदी हॉस्पिटलमध्ये नेण्यापासून ते घरात दोन वेळेचे जेवण पुरविण्यापर्यंत आपल्या परीने मदत करत होता.
• मी मराठी हौशी रंगभूमीवर सक्रिय असल्याने अनेक कलावंतांशी जोडल्या गेलेलो आहे. साहजिकच पत्रकारितेच्या क्षेत्रात असल्याने आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत असलेल्या कलावंतांची माझ्याकडून वेगळी अपेक्षा असायची. मी देखील अनेक दानशूर लोकांना विनंतीकरून माझ्या कलावंत बांधवांना काही मदत करता येईल का याचा मनापासून प्रयत्न केला. पत्रकार म्हणून व्यापारी-उद्योजक, राजकीय लोकांमध्ये उठबस असल्याने त्यांच्याकडून मदत मिळवून मी पोहोच केली.
• मला त्यावेळी एक विदारक सत्य समजले. रंगभूमीवर आपल्या अभिनयाच्या-अविष्काराच्या श्रीमंतीचे दर्शन घडविणारा कलावंत प्रत्यक्षात मात्र कफल्लकाचे जिणे जगत असतो. विशेषतः वृद्धापकाळात त्याला काम मिळणे बंद झाले की त्याची उपासमार सुरू होते. लोकांच्या मनोरंजनासाठी आयुष्य वेचणाऱ्या कलावंतांवर हलाखीची वेळ आल्याची अनेक उदाहरणे आपल्यासमोर आहेत. अशा वृद्ध कलावंतांची परवड होवू नये यासाठी एक वृद्धाश्रम असावा. माझ्याकडे लाखों रुपये आले तर नक्कीच मी त्या पैशात वृद्धाश्रमाची उभारणी करेन. पण हे एकट्याने करण्याचे काम नाही. यासाठी समविचारी मित्रांची टीम तयार करावी लागेल. पण भविष्यात हा प्रयत्न करून पहायचा आहे.

:-Mukund Madhukar Hingne.